Hoe dieren bijdragen aan een gezond ecosysteem

10 februari 2026

Bij ONS BUITEN zijn dieren meer dan alleen passanten over het terrein; het zijn actieve en onmisbare deelnemers aan het ecosysteem. Het terrein laat de natuur zo veel mogelijk haar gang gaan, maar vult waar nodig de missende schakels aan. Zo maaien en snoeien we op het juiste moment om het werk van grazers na te bootsen en versterken we het ecosysteem, zonder het te reguleren. De natuurlijke balans ontstaat daardoor door mensenhanden, beplanting én door de voortdurende interactie met dieren. Van scharrelende kippen tot paraderende herten: elk dier vervult een eigen rol binnen de biodiversiteit van het landschap.

Herten: Natuurlijke snoeiers 

Omdat natuurlijke roofdieren ontbreken en het terrein rijk is aan beschutting, voelen herten zich veilig bij ONS BUITEN. Dat vertrouwen zie je terug in hun gedrag. In de rustigere seizoenen zijn ze de gehele dag op het terrein te zien. In de zomer verschuift hun ritme en zijn ze vooral in de vroege ochtenduren te zien, wanneer het nog koel en stil is. 

Voor herten is ONS BUITEN een grote, eetbare tuin. Ze zijn dol op wilgen, maar snacken ook graag druiventakken en jonge aanplant. Als natuurlijke snoeiers houden ze het landschap in beweging. Hoewel dit soms uitdagend is voor het groenteam, stimuleert het ook creativiteit. Zo worden jonge bomen beschermd door meidoorns aan hun voet te planten. De stekels houden  herten op afstand, waardoor de bomen veilig kunnen groeien. Daarnaast worden er bewust kweepeerbomen geplant, omdat herten deze met rust laten. Op deze manier nodigen herten ons uit om het terrein slimmer en natuurlijker in te richten.

Kippen: Bosdieren en bodemwerkers

Kippen zijn van oorsprong echte bosdieren die graag tussen de struiken leven. Rondom WASRUIMTE ZUID, waar veel beschutting is, bevinden ze zich in hun natuurlijke element. Hun belangrijkste bijdrage aan het ecosysteem vindt plaats op de bodem.

Door hun continue gescharrel en gekrab maken kippen de grond open. Dit creëert zogenoemde 'kiemmogelijkheden': zaden krijgen de kans om de bodem te bereiken en te ontkiemen. Na het maaien van het gras wordt het maaisel als mulchlaag rondom de bomen aangebracht. Door dit dikke pakket wordt het verteringsproces vertraagd. Hier komen de kippen in actie. Door hun gescharrel en gekrab maken ze deze dichte laag weer open en luchtig, waardoor het organisch materiaal sneller wordt omgezet in voedzame aarde. Op deze manier kan er opnieuw ingezaaid worden.. Zo wordt er met dieren samengewerkt om de bodemcondities continu te verbeteren.

Hazen: Natuurlijke grazers

Het landschap, met zijn glooiingen en wadi’s, voelt inmiddels zo natuurlijk aan dat andere wilde dieren hun plek vinden. Hazen worden regelmatig gespot op het terrein, op zoek naar voedsel en schuilplaatsen. Ze dragen bij aan de biodiversiteit door begrazing en het verspreiden van zaden.

Vogels: Insecteneters

Ook de vogelpopulatie op het terrein valt steeds meer op, zo vertellen vogeldeskundigen. Bijzondere waarnemingen worden regelmatiger gedaan; de ijsvogel is hier inmiddels al gespot. Het rijke bodemleven trekt soorten aan als de groene specht, die zijn voedsel op de grond zoekt in plaats van in bomen. Daarnaast zorgen vruchtdragende struiken, zoals rozenbottels en vlieren, voor voedsel en beschutting voor veel verschillende vogelsoorten. Vogels vervullen een belangrijke rol in het natuurlijke evenwicht, onder andere door het in toom houden van insectenpopulaties.

Boskakkerlakken: Onschuldige opruimers

Ook kleinere, minder opvallende dieren spelen een belangrijke rol in het ecosysteem van ONS BUITEN, zoals de boskakkerlak. Deze inheemse soort is, in tegenstelling tot andere kakkerlakken, onschadelijk voor mensen. Ze helpen bij het opruimen van organisch afval en dragen zo bij aan een gezonde bodem. Hun aanwezigheid laat zien dat het natuurlijke evenwicht klopt en dat het terrein aantrekkelijk is voor uiteenlopende vormen van leven.

Wilde bijen: Onmisbare bestuivers

Dat het ecosysteem op ONS BUITEN goed functioneert, is onder andere te zien aan de bestuiving. De kweeperen hangen vol met vruchten, wat laat zien dat solitaire bijen volop hun werk doen. Voor wilde bijen is ONS BUITEN een fijne leefplek: in de beplanting wordt bewust rekening met hen gehouden. Het terrein staat bijvoorbeeld vol met wilgen, die als vroege bloeiers voedsel bieden in een periode waarin er verder weinig nectar beschikbaar is. Ook zijn er speciale plekjes ingericht waar bijen kunnen schuilen en hun eitjes kunnen leggen. Bovendien komen bijenzwermen regelmatig op het terrein voor, wat bijdraagt aan de biodiversiteit en laat zien dat het ecosysteem gezond en in balans is.

Het bewijs van een gezond ecosysteem

De steeds diverser wordende dierenbevolking op ONS BUITEN laat zien dat het terrein “energieklopt” en echt aanvoelt als natuur. Ze fungeren als stille graadmeters van een gezond natuurontwikkelingsterrein. Door de combinatie van natuurlijke processen en bewuste menselijke ingrepen – maaien, snoeien en het invullen van missende schakels – ontstaat een landschap dat zowel ecologisch waardevol als esthetisch aantrekkelijk is.

Hierdoor kunnen mens, dier en natuur elkaar versterken: dieren houden het ecosysteem in balans, en wij zorgen voor de condities waardoor zij kunnen floreren. Zo creëren we samen een levendig, veerkrachtig terrein waarin de natuur echt kan groeien en bloeien.